ارتباط بین فرهنگ و ترجمه – قسمت چهارم

ب- تفاوت های فرهنگی محلی و بومی

موقعیت تاریخی، محیط های ملیتی و آداب و سنن اجتماعی و … بیانگر بسیاری از فرهنگ های محلی است. در این سری از مقالات، تفاوت های فرهنگی و محلی بیان می دارد که لغات معادلی در دو زبان بیان می شود که یک معنا را دارد و بیانگر دلالت های ضمنی فرهنگی است.

شاید یک جمله انگلیسی وجود دارد که کاملا از لحاظ فرهنگی با جمله معادل آن در فارسی تفاوت داشته باشد مثلا شما جمله you are a lucky dog را در نظر بگیرید. خوب این جمله به زبان فارسی چه معنا می دهد؟ همه می دانیم که معنای این جمله این است: شما یک سگ خوش شانس هستید!!! . حتی اگر اندکی زبان انگلیسی بدانید به راحتی می توانید این جمله را به صورت تحت اللفظی ترجمه نمایید. ولی این ترجمه، چندان خوشایند نیست. باید در مورد مضامین فرهنگی محلی ، اطلاعات نسبتا کاملی داشته باشیم که معادل های معنایی را نیز باید به همین شکل در نظر گیریم. در فرهنگ غرب، این عبارات، معنای بسیار متفاوتی دارند. سگ یا dog در زبان انگلیسی به معنای خفت آوری است و اغلب برای لعن و نفرین به کسی به کار برده می شود. مثلا این جمله در این جا به این صورت مصطلح است: لعنتی! خیلی شانس آوردی.

یک شعر، می تواند نشان دهنده فرهنگ در یک زبان باشد و می تواند بیانگر کنایه و اشاره، سابقه تاریخی و جغرافیایی و مذهبی و … باشد. ارائه یک ترجمه خوب از یک شعر را اصلا نمی توان مستقل از فرهنگ دانست.

مثلا ممکن است در شعری از کلمه summer استفاده شود به معنای تابستان. تابستان در فرهنگ بریتانیایی به معنای دوست داشتنی بودن و عشق است و اگر کسی معشوق را با واژه summer یا تابستان مقایسه کند، کنایه ادبی خوبی را به کار برده است. بنابراین این واژه نباید در ترجمه به زبان مقصد، با تابستان، ترجمه شود.

پ- تفاوت های فرهنگی مربوط به آداب و رسوم

همه ما می بایست در مورد آداب و رسوم و فرهنگ های مربوط به زبان مبدا و مقصد اطلاع داشته باشیم. بسیاری از اصطلاحات مبتنی بر فرهنگ ، در گفتار و نوشتار روزمره مطرح و تعریف گردیده است. فرهنگ های بومی،شیوه  های متفاوت احوال پرسی، تعریف و تمجید، عذرخواهی،آدرس دادن، عصبانیت و امر ونهی ها را پوشش می دهد. فرهنگ ها و آداب رسوم در ترجمه بسیار مطرح بوده و نمی بایست این تفاوت ها را نادیده گرفت.

ادامه دارد ….